محمد حسين بن مهدى فراهانى

146

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

اين امر واقع شد . عمرو به عمر نوشت . جواب داد كه به طريقهء ماتقدم عمل نمائيد ، عمل نمودند . » و گفته‌اند اسب آبى و نهنگ و ماهى سقنقور در اين رود بسيار است . اما نهنگ را از قديم طلسم كرده‌اند كه نزديك مصر نيايد . و براى زياده و نقصان آب رود نيل مقياسى بوده كه از روى خطوط ، خوبى و بدى زراعت آن سال معلوم مىشده ، تا به چهار خط كه نمىرسيد آن سال كم‌آبى و بدى زراعت بوده ، و به چهارده خط و پانزده خط كه مىرسيد زراعت آن سال متوسط ، و به شانزده خط الى هيجده خط كه مىرسيده خير و منفعت بسيار در آن سال بوده ، و همين‌كه از هيجده خط مىگذشته اسباب طغيان آب و خرابى زراعت مىگرديده است . باغها و در بيرون شهر در كنار رود نيل ، باغات بسيار است كه مرتبه به مرتبه در كمال امتياز اقسام باغچه‌بنديها شده ، و انواع درختهاى مركبات و ميوجات باردار و گلهاى مختلف كوزگى و زمينى در نهايت آراستگى و پيراستگى در مرتبه‌هاى متعدده درست كرده ، و خيلى مواظبت و مراقبت در تميزى و پاكيزگى باغها دارند . بعضى باغها محل گشت خصوصى است كه به آشنائى بايد رفت ، و بعضى باغها محل گشت عمومى است اما باغبان پولى مى - گيرد و راه مىدهد . و از جمله باغهائى كه محل گشت عمومى است يكى باغ موسوم به نزهت باغچه‌سى است كه اسمعيل پاشا ساخته و خيلى باصفا و وقف تماشاى عموم مردم است . و هركس را براى تماشا مىگذارند و پول نمىگيرند مگر خود شخص به رضا به باغبان چيزى انعام كند . و عصرها اغلب شهر ، زنانه و مردانه به تماشاى باغات شهر مىآيند خاصه روز يكشنبه و جمعه كه جمعيت بسيار مىروند . زراعت در اراضى اسكندريه و مصر و توابع همه قسم زراعت و اشجار به عمل مىآيد و خيلى باقوت است ، و از شدت قوت هر قطعه زمينى را سالى دو سه بار زراعت مىكنند و محصول برمىدارند . و احداث باغات و رواج گلكارى را محمد على پاشا نمود . و در ميدان منثيه در وسط شهر مجسمهء شكل محمد على پاشا را بر روى سنگى با عمامه نصب كرده‌اند . لباس زنان و مردان اهالى اسكندريه از زنانه و مردانه غالبا با نمك‌اند ، اما چشمهاى آنها اغلب شكسته و خراب است . و زنهاى آنها بيشتر هرزه و اهل